เช็กลิสต์สรุปสำหรับสัญญาก่อนสมรสและการจดแจ้งพร้อมการจดทะเบียนสมรส มีอะไรบ้าง

เส้นทางเอกสารของกรณีนี้

หนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูตฝ่ายต่างชาติ → แปลเป็นภาษาไทย → นิติกรณ์ที่กรมการกงสุล → จดทะเบียนสมรสที่อำเภอ/เขตพร้อมพยาน → คัดสำเนารับรอง → แปลและ Apostille สำหรับใช้ต่างประเทศ

ไทม์ไลน์การทำงานทีละขั้น

เอกสารที่ต้องเตรียม

• บัตรประจำตัวประชาชนและทะเบียนบ้านฉบับจริงของฝ่ายสัญชาติไทย
• หนังสือรับรองสถานภาพการสมรส (Affirmation of Freedom to Marry) จากสถานทูตของฝ่ายต่างชาติในประเทศไทย
• คำแปลภาษาไทยของหนังสือรับรองสถานภาพ พร้อมการรับรองจากกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
• หลักฐานการสิ้นสุดการสมรสเดิม เช่น ใบสำคัญการหย่า คำพิพากษาถึงที่สุด หรือใบมรณบัตร พร้อมคำแปล
• พยานสองคนพร้อมบัตรประจำตัวที่ใช้ได้จริงในวันจดทะเบียน
• ใบเปลี่ยนชื่อหรือเปลี่ยนนามสกุล หากชื่อในเอกสารแต่ละฉบับไม่ตรงกัน
• ล่าม หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่เข้าใจภาษาไทย ตามที่นายทะเบียนกำหนด
• ร่างสัญญาก่อนสมรส หากต้องการจดแจ้งพร้อมการจดทะเบียนสมรส (ทำภายหลังไม่ได้)

สัญญาก่อนสมรสและการจัดการทรัพย์สิน

สัญญาก่อนสมรส (Prenuptial Agreement) ตามกฎหมายไทยต้องทำเป็นหนังสือ ลงลายมือชื่อคู่สมรสและพยานสองคน และต้องจดแจ้งไว้ในทะเบียนสมรสพร้อมกับการจดทะเบียนสมรส หากทำหลังจดทะเบียนแล้วจะไม่มีผลตามกฎหมายไทย ข้อนี้เป็นกำหนดเวลาที่ย้อนกลับไม่ได้ จึงต้องเตรียมล่วงหน้า

เนื้อหาของสัญญาต้องไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี และไม่สามารถยกเว้นหน้าที่ตามกฎหมายบางประการได้ หากคู่สมรสมีทรัพย์สินในหลายประเทศ ควรตรวจสอบผลบังคับในแต่ละเขตอำนาจศาลด้วย เพราะสัญญาที่มีผลในไทยอาจไม่ผูกพันศาลต่างประเทศโดยอัตโนมัติ

บทบาทของเราคือการจัดเตรียมคำแปลสองภาษาที่ตรงกันคำต่อคำ และประสานการรับรองลายมือชื่อ ไม่ใช่การให้ความเห็นทางกฎหมายแทนทนายความประจำคดี

งานทะเบียนราษฎรที่เกี่ยวเนื่องกับการสมรส

หลังจดทะเบียนสมรส งานทะเบียนที่มักตามมาคือการแก้ไขทะเบียนบ้าน การเปลี่ยนคำนำหน้าหรือนามสกุล การขอหนังสือรับรองสถานภาพการสมรสเพื่อใช้ต่างประเทศ และการคัดสำเนาทะเบียนสมรสฉบับรับรอง ซึ่งทั้งหมดดำเนินการที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต

เอกสารทะเบียนราษฎรไทยที่จะใช้ต่างประเทศต้องเป็นฉบับคัดรับรองใหม่ ไม่ใช่สำเนาถ่ายเอกสารเก่า เพราะกรมการกงสุลรับรองบนเอกสารที่มีลายมือชื่อเจ้าหน้าที่ที่ตรวจสอบได้ในระบบเท่านั้น

หากมีบุตรร่วมกัน ควรจัดชุดเอกสารสูติบัตรและหนังสือรับรองการเกิดไปพร้อมกัน เพราะปลายทางมักขอชุดครอบครัวทั้งหมดในคราวเดียว

การมอบอำนาจให้ดำเนินการแทน

การจดทะเบียนสมรสต้องมาแสดงตนด้วยตนเองทั้งสองฝ่าย มอบอำนาจให้ผู้อื่นจดแทนไม่ได้ แต่ขั้นตอนเอกสารรอบข้าง เช่น การยื่นรับรองที่กรมการกงสุล การคัดสำเนาทะเบียน หรือการรับเอกสารคืน สามารถมอบอำนาจให้ผู้แทนดำเนินการได้

หนังสือมอบอำนาจต้องระบุขอบเขตให้ชัดเจนว่ามอบอำนาจให้ทำการใด ที่หน่วยงานใด พร้อมแนบสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของผู้มอบและผู้รับมอบอำนาจ หากผู้มอบอำนาจอยู่ต่างประเทศ มักต้องให้เจ้าหน้าที่กงสุลไทยหรือผู้มีอำนาจรับรองลายมือชื่อรับรองก่อน

เราจะแจ้งล่วงหน้าเสมอว่าขั้นตอนใดมอบอำนาจได้และขั้นตอนใดต้องมาเอง เพื่อให้คู่สมรสวางแผนวันเดินทางได้แม่นยำ

ความยินยอมและกรณีผู้เยาว์

ความยินยอมของทั้งสองฝ่ายต้องเป็นความยินยอมที่แท้จริงและแสดงต่อหน้านายทะเบียน หากมีข้อสงสัยว่าฝ่ายใดไม่เข้าใจภาษาหรือถูกกดดัน นายทะเบียนมีอำนาจสอบถามเพิ่มเติมหรือขอให้มีล่าม

กรณีอายุต่ำกว่า 18 ปี ต้องได้รับอนุญาตจากศาลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่แก้ไขแล้ว โดยศาลพิจารณาเหตุผลเป็นรายกรณี ไม่ใช่การให้ความยินยอมของผู้ปกครองเพียงอย่างเดียว

เอกสารความยินยอมหรือคำสั่งศาลที่ออกในต่างประเทศต้องผ่านการรับรองจากต้นทางและแปลเป็นภาษาไทยตามเส้นทางเดียวกับเอกสารต่างประเทศฉบับอื่น

สาเหตุที่เอกสารถูกตีกลับบ่อยที่สุด

• เคลือบพลาสติกใบสำคัญการสมรส ทำให้ตรวจสอบตราประทับและลายน้ำไม่ได้
• ส่งเอกสารไปรับรองที่สถานทูตปลายทางทั้งที่ประเทศนั้นเป็นรัฐภาคีอนุสัญญากรุงเฮกและจบที่ Apostille แล้ว
• ทำสัญญาก่อนสมรสหลังจดทะเบียนแล้ว ซึ่งไม่มีผลตามกฎหมายไทย
• แปลเป็นภาษาที่หน่วยงานปลายทางไม่ยอมรับ ทำให้ต้องแปลใหม่ทั้งชุด
• ชื่อ-นามสกุลในคำแปลสะกดไม่ตรงกับหนังสือเดินทางหรือทะเบียนราษฎร แม้ต่างเพียงตัวอักษรเดียว
• หนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูตเกินอายุที่นายทะเบียนหรือหน่วยงานปลายทางกำหนด

อภิธานศัพท์งานทะเบียนครอบครัว

นิติกรณ์ (Legalization)

การรับรองลายมือชื่อและตราของเจ้าหน้าที่ผู้ลงนาม ดำเนินการโดยกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ

Apostille

ตรารับรองตามอนุสัญญากรุงเฮก ค.ศ. 1961 ซึ่งมีผลกับประเทศไทยตั้งแต่ 22 ธันวาคม 2024 ใช้แทนการรับรองซ้ำที่สถานทูตเมื่อปลายทางเป็นรัฐภาคี

สมรสเท่าเทียม

ผลของพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ซึ่งมีผลวันที่ 22 มกราคม 2025 ให้บุคคลสองคนไม่ว่าเพศใดสมรสกันได้

สินสมรส

ทรัพย์สินที่คู่สมรสได้มาระหว่างสมรสตามที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนด ต่างจากสินส่วนตัวที่มีอยู่ก่อนสมรส

สัญญาก่อนสมรส

ข้อตกลงเรื่องทรัพย์สินที่ต้องทำเป็นหนังสือและจดแจ้งไว้ในทะเบียนสมรสพร้อมการจดทะเบียน จึงจะมีผลตามกฎหมายไทย