คู่สมรสชาวต่างชาติดำเนินการApostille สำหรับเอกสารทะเบียนสมรสหลังไทยเข้าร่วมอนุสัญญา (22 ธ.ค. 2567) ต้องเตรียมอะไรเพิ่ม

เส้นทางเอกสารของกรณีนี้

หนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูตฝ่ายต่างชาติ → แปลเป็นภาษาไทย → นิติกรณ์ที่กรมการกงสุล → จดทะเบียนสมรสที่อำเภอ/เขตพร้อมพยาน → คัดสำเนารับรอง → แปลและ Apostille สำหรับใช้ต่างประเทศ

ไทม์ไลน์การทำงานทีละขั้น

เอกสารที่ต้องเตรียม

• ชื่อประเทศและหน่วยงานที่จะใช้เอกสารต่อ เพื่อกำหนดเส้นทาง Apostille หรือรับรองสถานทูต
• สูติบัตรบุตร (ถ้ามี) พร้อมคำแปล สำหรับการยื่นวีซ่าครอบครัวในภายหลัง
• วันเป้าหมายที่ต้องการจดทะเบียน เพื่อนับถอยหลังจัดคิวสถานทูตและคิวรับรองเอกสาร
• หนังสือเดินทางของฝ่ายต่างชาติ (เล่มจริง) พร้อมสำเนาหน้าข้อมูลและหน้าตราประทับเข้าเมืองล่าสุด
• บัตรประจำตัวประชาชนและทะเบียนบ้านฉบับจริงของฝ่ายสัญชาติไทย
• หนังสือรับรองสถานภาพการสมรส (Affirmation of Freedom to Marry) จากสถานทูตของฝ่ายต่างชาติในประเทศไทย
• คำแปลภาษาไทยของหนังสือรับรองสถานภาพ พร้อมการรับรองจากกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
• หลักฐานการสิ้นสุดการสมรสเดิม เช่น ใบสำคัญการหย่า คำพิพากษาถึงที่สุด หรือใบมรณบัตร พร้อมคำแปล

นิติกรณ์และ Apostille สำหรับเอกสารการสมรส

กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ เป็นหน่วยงานเดียวในประเทศไทยที่ออกนิติกรณ์และ Apostille อนุสัญญากรุงเฮก ค.ศ. 1961 มีผลกับประเทศไทยตั้งแต่ 22 ธันวาคม 2024 ทำให้เอกสารที่ส่งไปยังรัฐภาคีจบขั้นตอนที่ Apostille โดยไม่ต้องรับรองซ้ำที่สถานทูตปลายทาง

เอกสารที่มักต้องรับรองในงานสมรส ได้แก่ คำแปลหนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูต (ขาเข้า) และคำแปลใบสำคัญการสมรส ทะเบียนสมรส ทะเบียนบ้าน หรือใบเปลี่ยนชื่อสกุล (ขาออก) ค่าธรรมเนียมตามประกาศกระทรวงการต่างประเทศคือ 200 บาทต่อฉบับ (ปกติ) และ 400 บาทต่อฉบับ (ด่วน) ซึ่งเป็นค่าธรรมเนียมของราชการ แยกจากค่าบริการดำเนินการ

ควรตรวจสถานะรัฐภาคีจากตารางสถานะของ HCCH ในวันที่ดำเนินการจริง เพราะรายชื่อรัฐภาคีและข้อคัดค้านระหว่างรัฐเปลี่ยนแปลงได้ และการรับรองผิดชั้นทำให้ต้องเดินเรื่องใหม่ทั้งชุด

คุณสมบัติของผู้จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทย

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ซึ่งแก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 กำหนดให้บุคคลสองคนที่มีอายุครบ 18 ปีบริบูรณ์สมรสกันได้ โดยไม่จำกัดเพศ หากอายุน้อยกว่านั้นต้องได้รับอนุญาตจากศาลเมื่อมีเหตุอันสมควร

เงื่อนไขสำคัญอื่นคือ ทั้งสองฝ่ายต้องยินยอมโดยสมัครใจ ต้องไม่เป็นคู่สมรสของบุคคลอื่นอยู่ในขณะนั้น ต้องไม่เป็นญาติสืบสายโลหิตโดยตรงหรือพี่น้องร่วมบิดามารดา/ร่วมแต่บิดาหรือมารดา และผู้รับบุตรบุญธรรมกับบุตรบุญธรรมสมรสกันไม่ได้ นายทะเบียนจะตรวจเงื่อนไขเหล่านี้จากเอกสารที่ยื่น ไม่ใช่จากคำบอกเล่า

หากฝ่ายใดเคยสมรสมาก่อน ต้องแสดงหลักฐานการสิ้นสุดการสมรส เช่น ใบสำคัญการหย่า คำพิพากษาที่ถึงที่สุด หรือใบมรณบัตรของคู่สมรสเดิม พร้อมคำแปลและการรับรองตามเส้นทางเดียวกับเอกสารต่างประเทศฉบับอื่น

สมรสเท่าเทียม — สิ่งที่เปลี่ยนไปตั้งแต่ 22 มกราคม 2025

กฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผลใช้บังคับวันที่ 22 มกราคม 2025 ทำให้บุคคลสองคนไม่ว่าเพศใดจดทะเบียนสมรสกันได้ตามกฎหมายไทย ถ้อยคำในประมวลกฎหมายเปลี่ยนจาก “สามีและภริยา” เป็น “คู่สมรส” และสิทธิหน้าที่ตามกฎหมายครอบครัว เช่น สินสมรส การจัดการทรัพย์สิน สิทธิรับมรดกในฐานะคู่สมรส และการให้ความยินยอมทางการแพทย์ ใช้กับคู่สมรสทุกคู่เท่ากัน

สำหรับคู่ที่มีฝ่ายหนึ่งเป็นชาวต่างชาติ ขั้นตอนเอกสารเหมือนคู่ต่างเพศทุกประการ คือขอหนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูต แปล รับรองที่กรมการกงสุล แล้วจึงจดทะเบียนที่อำเภอ อย่างไรก็ตามการยอมรับผลของการสมรสในประเทศของฝ่ายต่างชาติเป็นเรื่องของกฎหมายประเทศนั้น บางประเทศรับรองเต็มที่ บางประเทศรับรองเป็นความสัมพันธ์รูปแบบอื่น จึงควรตรวจกับสถานทูตของประเทศนั้นก่อนวางแผนย้ายถิ่นฐาน

เราไม่ให้คำรับรองว่าประเทศปลายทางจะรับรองการสมรสหรือออกวีซ่าให้ สิ่งที่ยืนยันได้คือชุดเอกสารไทยจะถูกต้อง ครบถ้วน และผ่านการรับรองตามเส้นทางที่ปลายทางกำหนด

หนังสือรับรองสถานภาพการสมรสจากสถานทูต (Affirmation of Freedom to Marry)

หัวใจของเคสคู่ไทย–ต่างชาติคือหนังสือรับรองว่าฝ่ายต่างชาติมีสิทธิสมรสได้ ออกโดยสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลของประเทศนั้นในประเทศไทย แต่ละสถานทูตกำหนดรูปแบบและวิธีนัดหมายของตนเอง บางแห่งให้ผู้ร้องสาบานตนต่อหน้าเจ้าหน้าที่กงสุล บางแห่งรับรองลายมือชื่อบนแบบฟอร์มที่ผู้ร้องกรอกเอง และบางแห่งกำหนดให้แสดงหลักฐานการหย่าหรือใบมรณบัตรประกอบ

หนังสือฉบับนี้มักออกเป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาของประเทศนั้น จึงต้องแปลเป็นภาษาไทยและนำไปรับรองที่กองสัญชาติและนิติกรณ์ กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ก่อนยื่นต่อนายทะเบียน ค่าธรรมเนียมนิติกรณ์ตามประกาศคือ 200 บาทต่อฉบับสำหรับบริการปกติ และ 400 บาทต่อฉบับสำหรับบริการด่วน

ข้อควรระวังที่พบบ่อยคือ นายทะเบียนหลายแห่งกำหนดอายุเอกสารของหนังสือรับรองสถานภาพ (มักนับจากวันที่สถานทูตออก) จึงไม่ควรขอเอกสารล่วงหน้านานเกินไป และควรยืนยันกำหนดวันจดทะเบียนก่อนเริ่มเดินเรื่องรับรอง

สาเหตุที่เอกสารถูกตีกลับบ่อยที่สุด

• ใช้สำเนาถ่ายเอกสารแทนฉบับคัดรับรองใหม่จากสำนักทะเบียน
• หลักฐานการสิ้นสุดการสมรสเดิมไม่ครบ หรือทะเบียนราษฎรยังแสดงสถานะสมรสเดิมอยู่
• เคลือบพลาสติกใบสำคัญการสมรส ทำให้ตรวจสอบตราประทับและลายน้ำไม่ได้
• ส่งเอกสารไปรับรองที่สถานทูตปลายทางทั้งที่ประเทศนั้นเป็นรัฐภาคีอนุสัญญากรุงเฮกและจบที่ Apostille แล้ว
• ทำสัญญาก่อนสมรสหลังจดทะเบียนแล้ว ซึ่งไม่มีผลตามกฎหมายไทย
• แปลเป็นภาษาที่หน่วยงานปลายทางไม่ยอมรับ ทำให้ต้องแปลใหม่ทั้งชุด

อภิธานศัพท์งานทะเบียนครอบครัว

วีซ่า Non-Immigrant O (คู่สมรส)

ประเภทวีซ่าที่ชาวต่างชาติใช้พำนักในไทยโดยอาศัยความสัมพันธ์กับคู่สมรสสัญชาติไทย โดยการขออยู่ต่อเป็นอำนาจของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง

ทะเบียนสมรส (คร.2)

บันทึกการสมรสที่นายทะเบียนจัดทำและเก็บไว้ในระบบทะเบียน คัดสำเนาฉบับรับรองได้ที่สำนักทะเบียน

ใบสำคัญการสมรส (คร.3)

เอกสารที่นายทะเบียนออกให้คู่สมรสเป็นหลักฐานการสมรส และเป็นฉบับที่หน่วยงานต่างประเทศขอมากที่สุด

Affirmation of Freedom to Marry

หนังสือรับรองว่าผู้ร้องมีสิทธิสมรสได้ ออกโดยสถานทูตหรือสถานกงสุลของประเทศฝ่ายต่างชาติในประเทศไทย

นิติกรณ์ (Legalization)

การรับรองลายมือชื่อและตราของเจ้าหน้าที่ผู้ลงนาม ดำเนินการโดยกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ