รับรองหลักฐานความสัมพันธ์ กรมการกงสุล

เส้นทางเอกสารของกรณีนี้

หนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูตฝ่ายต่างชาติ → แปลเป็นภาษาไทย → นิติกรณ์ที่กรมการกงสุล → จดทะเบียนสมรสที่อำเภอ/เขตพร้อมพยาน → คัดสำเนารับรอง → แปลและ Apostille สำหรับใช้ต่างประเทศ

ไทม์ไลน์การทำงานทีละขั้น

เอกสารที่ต้องเตรียม

• หนังสือรับรองสถานภาพการสมรส (Affirmation of Freedom to Marry) จากสถานทูตของฝ่ายต่างชาติในประเทศไทย
• คำแปลภาษาไทยของหนังสือรับรองสถานภาพ พร้อมการรับรองจากกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
• หลักฐานการสิ้นสุดการสมรสเดิม เช่น ใบสำคัญการหย่า คำพิพากษาถึงที่สุด หรือใบมรณบัตร พร้อมคำแปล
• พยานสองคนพร้อมบัตรประจำตัวที่ใช้ได้จริงในวันจดทะเบียน
• ใบเปลี่ยนชื่อหรือเปลี่ยนนามสกุล หากชื่อในเอกสารแต่ละฉบับไม่ตรงกัน
• ล่าม หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่เข้าใจภาษาไทย ตามที่นายทะเบียนกำหนด
• ร่างสัญญาก่อนสมรส หากต้องการจดแจ้งพร้อมการจดทะเบียนสมรส (ทำภายหลังไม่ได้)
• ชื่อประเทศและหน่วยงานที่จะใช้เอกสารต่อ เพื่อกำหนดเส้นทาง Apostille หรือรับรองสถานทูต

นิติกรณ์และ Apostille สำหรับเอกสารการสมรส

กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ เป็นหน่วยงานเดียวในประเทศไทยที่ออกนิติกรณ์และ Apostille อนุสัญญากรุงเฮก ค.ศ. 1961 มีผลกับประเทศไทยตั้งแต่ 22 ธันวาคม 2024 ทำให้เอกสารที่ส่งไปยังรัฐภาคีจบขั้นตอนที่ Apostille โดยไม่ต้องรับรองซ้ำที่สถานทูตปลายทาง

เอกสารที่มักต้องรับรองในงานสมรส ได้แก่ คำแปลหนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูต (ขาเข้า) และคำแปลใบสำคัญการสมรส ทะเบียนสมรส ทะเบียนบ้าน หรือใบเปลี่ยนชื่อสกุล (ขาออก) ค่าธรรมเนียมตามประกาศกระทรวงการต่างประเทศคือ 200 บาทต่อฉบับ (ปกติ) และ 400 บาทต่อฉบับ (ด่วน) ซึ่งเป็นค่าธรรมเนียมของราชการ แยกจากค่าบริการดำเนินการ

ควรตรวจสถานะรัฐภาคีจากตารางสถานะของ HCCH ในวันที่ดำเนินการจริง เพราะรายชื่อรัฐภาคีและข้อคัดค้านระหว่างรัฐเปลี่ยนแปลงได้ และการรับรองผิดชั้นทำให้ต้องเดินเรื่องใหม่ทั้งชุด

จากทะเบียนสมรสสู่วีซ่าคู่สมรส

ทะเบียนสมรสเป็นเพียงหลักฐานความสัมพันธ์ ไม่ใช่สิทธิในการเข้าเมือง แต่ละประเทศกำหนดประเภทวีซ่า เอกสาร และเกณฑ์ของตนเอง เช่น เกณฑ์รายได้หรือเงินฝาก หลักฐานที่พักอาศัย หลักฐานความสัมพันธ์ที่แท้จริง และการตรวจสุขภาพหรือประวัติอาชญากรรม เกณฑ์เหล่านี้เปลี่ยนแปลงบ่อย จึงต้องตรวจจากเว็บไซต์ทางการของหน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองปลายทางในวันที่ยื่นจริง

สิ่งที่เหมือนกันแทบทุกปลายทางคือ ชุดเอกสารไทยต้องแปลเป็นภาษาที่หน่วยงานปลายทางยอมรับ และผ่านการรับรองตามชั้นที่กำหนด เอกสารที่มักถูกขอ ได้แก่ ใบสำคัญการสมรส ทะเบียนสมรสฉบับคัดรับรอง ทะเบียนบ้าน บัตรประชาชน สูติบัตรบุตร (ถ้ามี) และหลักฐานการหย่าหรือมรณบัตรของการสมรสครั้งก่อน

สำหรับชาวต่างชาติที่จะอยู่ในประเทศไทยกับคู่สมรสสัญชาติไทย ช่องทางปกติคือวีซ่า Non-Immigrant ประเภท O แล้วยื่นขออยู่ต่อรายปีที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง โดยเกณฑ์ทางการเงินและเอกสารประกอบเป็นไปตามระเบียบและคำสั่งของสำนักงานตำรวจแห่งชาติที่ใช้บังคับในขณะยื่น

สมรสในต่างประเทศแล้วต้องการให้มีผลทางทะเบียนในไทย

การสมรสที่ทำถูกต้องตามกฎหมายของประเทศที่จัดพิธีถือว่าสมบูรณ์ตามกฎหมายนั้น แต่ทะเบียนราษฎรไทยจะยังไม่แสดงสถานะสมรสจนกว่าจะมีการแจ้งหรือบันทึก ทางเลือกคือแจ้งต่อสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยในประเทศนั้น หรือดำเนินการที่อำเภอ/เขตในประเทศไทย

เอกสารทะเบียนสมรสต่างประเทศต้องผ่านการรับรองจากต้นทางก่อน (Apostille สำหรับรัฐภาคี หรือกระทรวงการต่างประเทศของประเทศนั้นร่วมกับสถานทูตไทยสำหรับประเทศนอกภาคี) แล้วแปลเป็นภาษาไทยและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล จึงนำไปใช้กับหน่วยงานไทยได้

การบันทึกสถานะให้ตรงกันสำคัญมากเมื่อจะเปลี่ยนคำนำหน้าหรือนามสกุล ทำธุรกรรมทรัพย์สิน จัดการมรดก หรือยื่นเรื่องสัญชาติของบุตรในภายหลัง

การหย่าและการสมรสใหม่

ผู้ที่เคยสมรสต้องพิสูจน์ว่าการสมรสเดิมสิ้นสุดแล้วจริง เอกสารที่ใช้คือใบสำคัญการหย่าและทะเบียนหย่าสำหรับการหย่าโดยความยินยอมที่จดทะเบียนในไทย หรือคำพิพากษาที่ถึงที่สุดพร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดสำหรับการหย่าโดยคำพิพากษา ส่วนกรณีคู่สมรสเดิมเสียชีวิตใช้ใบมรณบัตร

เอกสารการหย่าที่ออกในต่างประเทศต้องผ่านการรับรองจากต้นทางและแปลเป็นภาษาไทยก่อนใช้กับนายทะเบียนไทย และหากเป็นคำพิพากษาของศาลต่างประเทศ นายทะเบียนอาจขอเอกสารเพิ่มเพื่อยืนยันว่าคำพิพากษาถึงที่สุดแล้ว

กฎหมายไทยไม่ได้กำหนดระยะเวลารอคอยหลังหย่าสำหรับคู่สมรสทั่วไปตามประมวลกฎหมายที่แก้ไขแล้ว แต่ประเทศปลายทางบางแห่งมีเงื่อนไขของตนเองเกี่ยวกับระยะห่างของการสมรส จึงควรตรวจกับหน่วยงานปลายทางก่อนวางแผน

สาเหตุที่เอกสารถูกตีกลับบ่อยที่สุด

• แปลเป็นภาษาที่หน่วยงานปลายทางไม่ยอมรับ ทำให้ต้องแปลใหม่ทั้งชุด
• ชื่อ-นามสกุลในคำแปลสะกดไม่ตรงกับหนังสือเดินทางหรือทะเบียนราษฎร แม้ต่างเพียงตัวอักษรเดียว
• หนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูตเกินอายุที่นายทะเบียนหรือหน่วยงานปลายทางกำหนด
• นำเอกสารไปยื่นที่อำเภอโดยยังไม่ผ่านการรับรองที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
• แปลไม่ครบทุกองค์ประกอบ เช่น ตกตราประทับ ลายมือชื่อ หรือข้อความท้ายเอกสาร
• ใช้สำเนาถ่ายเอกสารแทนฉบับคัดรับรองใหม่จากสำนักทะเบียน

อภิธานศัพท์งานทะเบียนครอบครัว

Apostille

ตรารับรองตามอนุสัญญากรุงเฮก ค.ศ. 1961 ซึ่งมีผลกับประเทศไทยตั้งแต่ 22 ธันวาคม 2024 ใช้แทนการรับรองซ้ำที่สถานทูตเมื่อปลายทางเป็นรัฐภาคี

สมรสเท่าเทียม

ผลของพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ซึ่งมีผลวันที่ 22 มกราคม 2025 ให้บุคคลสองคนไม่ว่าเพศใดสมรสกันได้

สินสมรส

ทรัพย์สินที่คู่สมรสได้มาระหว่างสมรสตามที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนด ต่างจากสินส่วนตัวที่มีอยู่ก่อนสมรส

สัญญาก่อนสมรส

ข้อตกลงเรื่องทรัพย์สินที่ต้องทำเป็นหนังสือและจดแจ้งไว้ในทะเบียนสมรสพร้อมการจดทะเบียน จึงจะมีผลตามกฎหมายไทย

วีซ่า Non-Immigrant O (คู่สมรส)

ประเภทวีซ่าที่ชาวต่างชาติใช้พำนักในไทยโดยอาศัยความสัมพันธ์กับคู่สมรสสัญชาติไทย โดยการขออยู่ต่อเป็นอำนาจของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง