ล่ามศาล

เส้นทางการทำงานของกรณีนี้

รับข้อมูลคดีและคู่ภาษา → ตรวจสอบประเด็นผลประโยชน์ทับซ้อนของล่าม → เตรียมอภิธานศัพท์คดีล่วงหน้า → ล่ามรายงานตัวและสาบานตนต่อศาล → แปลแบบพูดตาม (consecutive) หรือกระซิบ (chuchotage) ตามที่องค์คณะกำหนด

ไทม์ไลน์การทำงานทีละขั้น

สิ่งที่ต้องเตรียมก่อนเริ่มงาน

• หมายนัด/หมายเรียก ระบุศาล ห้องพิจารณา วันและเวลา
• คู่ภาษาที่ต้องใช้ และภาษาถิ่น/สำเนียงของผู้ให้การ
• สรุปข้อเท็จจริงคดีโดยย่อ และรายชื่อคู่ความสำหรับตรวจผลประโยชน์ทับซ้อน
• เอกสารประกอบคดีที่จะถูกอ้างในห้องพิจารณา พร้อมคำแปล (ถ้ามี)
• อภิธานศัพท์เฉพาะคดี เช่น ชื่อบริษัท ชื่อยา ชื่อสารเคมี หรือศัพท์เทคนิค
• หนังสือเดินทางหรือบัตรประจำตัวของล่ามสำหรับแสดงต่อเจ้าหน้าที่ศาล

ขอบเขตงานของ “ล่ามศาล”

ล่ามศาล อยู่ในกลุ่มงาน ล่ามศาลและกระบวนการยุติธรรม ซึ่งมีฐานอำนาจตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 13 และระเบียบราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรมว่าด้วยล่าม การกำหนดขอบเขตงานให้ตรงตั้งแต่ต้นสำคัญกว่าความเร็ว เพราะหน่วยงานปลายทางเป็นผู้กำหนดว่าจะรับเอกสารหรือกระบวนการรูปแบบใด

คดีที่มีเอกสารต่างประเทศประกอบ ควรจัดคำแปลเอกสารและอภิธานศัพท์ให้ล่ามล่วงหน้า เพื่อให้ศัพท์เทคนิคตรงกันตลอดคดี

ล่ามที่มีส่วนได้เสียกับคู่ความควรถอนตัว เพราะความเป็นกลางของล่ามเป็นเงื่อนไขความน่าเชื่อถือของคำแปลในสำนวน

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 13 กำหนดให้ใช้ภาษาไทยในการพิจารณา และหากผู้ให้การไม่เข้าใจภาษาไทยต้องจัดหาล่ามให้

สิ่งที่ต้องรู้ก่อนเริ่มดำเนินการ

หน้าที่ของล่ามคือถ่ายทอดถ้อยคำ ไม่ใช่การให้ความเห็นทางกฎหมาย การอธิบายเพิ่มเติมนอกถ้อยคำอาจถูกคัดค้านโดยคู่ความอีกฝ่าย

ในชั้นสอบสวนที่สถานีตำรวจ พนักงานสอบสวนต้องจัดให้มีล่ามเช่นเดียวกัน เพื่อให้คำให้การรับฟังได้และคุ้มครองสิทธิผู้ต้องหา

คดีที่มีเอกสารต่างประเทศประกอบ ควรจัดคำแปลเอกสารและอภิธานศัพท์ให้ล่ามล่วงหน้า เพื่อให้ศัพท์เทคนิคตรงกันตลอดคดี

ล่ามที่มีส่วนได้เสียกับคู่ความควรถอนตัว เพราะความเป็นกลางของล่ามเป็นเงื่อนไขความน่าเชื่อถือของคำแปลในสำนวน

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 13 กำหนดให้ใช้ภาษาไทยในการพิจารณา และหากผู้ให้การไม่เข้าใจภาษาไทยต้องจัดหาล่ามให้

ลำดับขั้นตอนที่ใช้จริง

รับข้อมูลคดีและคู่ภาษา → ตรวจสอบประเด็นผลประโยชน์ทับซ้อนของล่าม → เตรียมอภิธานศัพท์คดีล่วงหน้า → ล่ามรายงานตัวและสาบานตนต่อศาล → แปลแบบพูดตาม (consecutive) หรือกระซิบ (chuchotage) ตามที่องค์คณะกำหนด

ล่ามที่มีส่วนได้เสียกับคู่ความควรถอนตัว เพราะความเป็นกลางของล่ามเป็นเงื่อนไขความน่าเชื่อถือของคำแปลในสำนวน

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 13 กำหนดให้ใช้ภาษาไทยในการพิจารณา และหากผู้ให้การไม่เข้าใจภาษาไทยต้องจัดหาล่ามให้

ล่ามในชั้นศาลต้องสาบานหรือปฏิญาณตนว่าจะแปลถูกต้องครบถ้วนก่อนเริ่มปฏิบัติหน้าที่ ถ้อยคำที่แปลจะถูกบันทึกเป็นส่วนหนึ่งของสำนวน

หน้าที่ของล่ามคือถ่ายทอดถ้อยคำ ไม่ใช่การให้ความเห็นทางกฎหมาย การอธิบายเพิ่มเติมนอกถ้อยคำอาจถูกคัดค้านโดยคู่ความอีกฝ่าย

คำแนะนำก่อนใช้บริการ

• ส่งเอกสารคดีให้ล่ามอย่างน้อย 3–5 วันทำการก่อนวันนัด เพื่อจัดทำอภิธานศัพท์
• ระบุให้ชัดว่าต้องการล่ามแบบพูดตามหรือแบบกระซิบ เพราะกระทบจำนวนล่ามที่ต้องใช้
• แจ้งชื่อคู่ความทั้งหมดล่วงหน้าเพื่อให้ล่ามตรวจสอบความเป็นกลางได้
• หากคดีต่อเนื่องหลายนัด ควรใช้ล่ามคนเดิมเพื่อรักษาความสม่ำเสมอของศัพท์

ข้อควรระวัง

• การให้ล่ามอธิบายเพิ่มเติมนอกถ้อยคำอาจถูกคัดค้านและกระทบน้ำหนักคำให้การ
• การใช้ญาติหรือเพื่อนของคู่ความเป็นล่ามทำให้เกิดข้อโต้แย้งเรื่องความเป็นกลาง

สาเหตุที่งานถูกตีกลับหรือล่าช้าบ่อยที่สุด

• แจ้งคู่ภาษาไม่ตรงกับภาษาที่ผู้ให้การใช้จริง เช่น ระบุ “จีน” แต่ผู้ให้การพูดกวางตุ้ง
• ไม่ส่งเอกสารคดีล่วงหน้า ทำให้ศัพท์เทคนิคถูกแปลไม่สม่ำเสมอในแต่ละนัด
• จองล่ามกระชั้นชิดจนไม่มีเวลาตรวจผลประโยชน์ทับซ้อนและเตรียมสำนวน
• เปลี่ยนห้องพิจารณาหรือเลื่อนนัดโดยไม่แจ้ง ทำให้ล่ามไม่พร้อมในเวลานัด

อภิธานศัพท์ที่ใช้ในงานนี้

Apostille

การรับรองเอกสารระหว่างรัฐภาคี ซึ่งไทยมีผลใช้บังคับตั้งแต่ 22 ธันวาคม 2567

ISO 4043

มาตรฐานบูธล่ามเคลื่อนที่ ครอบคลุมการกันเสียง การระบายอากาศ และทัศนวิสัย

อภิธานศัพท์ (Glossary)

รายการศัพท์เฉพาะงานที่ตกลงคำแปลไว้ล่วงหน้าเพื่อความสม่ำเสมอ

Chuchotage (ล่ามกระซิบ)

การแปลพร้อมแบบกระซิบให้ผู้ฟัง 1–2 คน โดยไม่ใช้อุปกรณ์

Consecutive interpreting (ล่ามพูดตาม)

ผู้พูดหยุดเป็นช่วงเพื่อให้ล่ามแปล เหมาะกับการเจรจาและงานราชการ

Informed consent

การให้ความยินยอมหลังได้รับข้อมูลครบถ้วน ซึ่งงานล่ามการแพทย์มีผลโดยตรง

Conflict of interest

สถานการณ์ที่ล่ามมีส่วนได้เสียกับคู่กรณี ซึ่งกระทบความเป็นกลาง

RSI

Remote Simultaneous Interpreting การแปลพร้อมผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ที่มีช่องภาษาแยก

แหล่งอ้างอิงปฐมภูมิ

• ระเบียบและแนวปฏิบัติเกี่ยวกับล่ามในกระบวนพิจารณา — สำนักงานศาลยุติธรรม
• ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 13 — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

ตรวจทานข้อมูลเมื่อ 2026-08